PROBLEM STOSOWANIA NIELEGALNYCH AKTÓW WYKONAWCZYCH PRZEZ ORGANY ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ (NA PRZYKŁADZIE ROZPORZĄDZEŃ EPIDEMICZNYCH)
2022, 94, Numer 1
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
The paper concerns the application of illegal regulations by public administration authorities. This issue is presented in relation to regulations introduced to prevent the spread of COVID-19. The authors believe that the adoption of these regulations and their application prove that ‘the real constitution’ – as it was described by Ferdinand Lassalle – prevails over the written constitution, which in practice becomes only a ‘piece of paper’. The analysis leads to the conclusion that the epidemic regulations were enacted in clear violation of law as they: (i) crossed the limits of statutory delegation; (ii) violated the constitutional principle of the exclusivity of the statute on limiting civil rights and freedoms; and (iii) violated the constitutional prohibition against impairing the essence of rights and freedoms. Therefore, the public administration authorities should refuse their application. The authorities must observe the hierarchical rule regarding the sources of law. Consequently, they have to refuse the application of every regulation which manifestly violates a statute, a treaty or the Constitution. In cases other than a direct contradiction between the regulation and the higher-level source of law, in order to decide whether there is indeed a manifest violation, the authorities should refer to case law (consuetudo secundum legem principle) or the opinio communis of legal scholars. Moreover, applying a regulation despite the fact that it manifestly violates a statute, a treaty or the Constitution leads to the criminal liability of a public office-holder (e.g. an official, a police officer) under Article 231 of the Polish Criminal Code.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Banaszak B., Konstytucja RP. Komentarz, Warszawa 2012
Barczak-Oplustil A., Iwański M., Komentarz do art. 231, (w:) W. Wróbel, A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do art. 212-277d, Warszawa 2017
Barczak-Oplustil A., Naruszenia Konstytucji RP a zakres odpowiedzialności funkcjonariusza publicznego z art. 231 k.k., "Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych" 2017, nr 4
Bosek L., (w:) L. Bosek (red.), Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komentarz, Warszawa 2021
Bosek L., Stan epidemii. Konstrukcja prawna, Warszawa 2022
Chauvin T., Stawecki T., Winczorek P., Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2021
Chróścielewski W., Akt administracyjny generalny, Łódź 1984
Czarnik Z., Ograniczenie praw i wolności w stanie choroby zakaźnej u ludzi, (w:) Ius est ars boni et aequi. Studia ofiarowane Profesorowi Romanowi Hauserowi Sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2021, nr specjalny
Drewniowska K., Ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej w czasie pandemii COVID-19, "Zeszyt Prawniczy UAM" 2021, nr 11 https://doi.org/10.14746/zpuam.2021.11.5
Działocha K., Komentarz do art. 228, (w:) L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. IV, Warszawa 2005
Florczak-Wątor M., Niekonstytucyjność ograniczeń praw i wolności jednostki wprowadzonych w związku z epidemią COVID-19 jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej państwa, "Państwo i Prawo" 2020, z. 12
Giezek J., Kardas P., Wyłączenie odpowiedzialności karnej za nadużycie zaufania i nadużycie władzy publicznej w okresie epidemii - kilka uwag o osobliwościach epizodycznych regulacji prawnych, "Prokuratura i Prawo" 2020, nr 7-8
Granat M., Prawo konstytucyjne. Pytania i odpowiedzi, Warszawa 2021
Gutowski M., Kardas P., Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017
Jakimowicz W., Wykładnia prawa administracyjnego, Kraków 2006
Jakubowski A., Patolegislacja, (w:) P. Grzebyk, P. Uznańska (red.), Prawo w czasie pandemii COVID-19, Warszawa 2022
Jaśkowska M., Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla procesu stosowania prawa wobec zasady bezpośredniego stosowania konstytucji, (w:) I. Niżnik‑Dobosz, P. Dobosz, D. Dąbek, M. Smaga (red.), Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora zw. dra hab. Józefa Filipka, Kraków 2001
Kaleta K. J., Kotowski A., Podstawy prawoznawstwa, Warszawa 2019
Kłak C., Odpowiedzialność karna za nadużycie władzy (art. 231 k.k.) a ochrona prawa do dobrej administracji, "Prawo i Więź" 2020, nr 3
Kmieciak Z. (red.), Reforma prawa o postępowaniu administracyjnym. Raport zespołu eksperckiego, Warszawa 2016
Korybski A., (w:) A. Korybski, L. Leszczyński, A. Pieniążek, Wstęp do prawoznawstwa, Lublin 2007
Koszowski M., Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019
Kulesza M., "Źródła prawa" i przepisy administracyjne w świetle nowej Konstytucji, "Państwo i Prawo" 1998, z. 2
Kulesza M., O tym, ile jest decentralizacji w centralizacji, a także o osobliwych nawykach uczonych administratywistów, "Samorząd Terytorialny" 2009, nr 12
Lachowski J., Komentarz do art. 231, (w:) M. Królikowski, R. Zawłocki (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz. Art. 222-316, Warszawa 2017
Lassalle F., Co teraz?, (tłum. J. Nowacki, M. Sobolewski), Warszawa 1960
Lassalle F., O istocie Konstytucyi, Warszawa 1907
Łazutka-Gawęda P., Stan zagrożenia epidemicznego i stan epidemii, (w:) R. Budzisz (red.), Zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zagadnienia prawne, Warszawa 2023
Łukańko B., Uprawnienie sądów do odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu aktu podustawowego a pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego - konflikt efektywności postępowania i pewności prawa - analiza w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, (w:) J. Królikowski, J. Podkowik, J. Sułkowski (red.), Kontrola konstytucyjności prawa a stosowanie prawa w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2017
Morawski F., Zakaz przemieszczania się w związku z pandemią COVID-19 w świetle konstytucyjnego prawa do poruszania się, "Przegląd Prawa Publicznego" 2020, nr 9
Morawski L., Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 2014
Nowacki J., Tobor Z., Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2016
Purc-Kurowicka K., Wpływ pandemii COVID-19 na prawa i wolności obywateli w zakresie organizowania zgromadzeń, "Przegląd Prawa Konstytucyjnego" 2022, nr 1 https://doi.org/10.15804/ppk.2022.01.11
Roszkiewicz J., Bezpośrednie stosowanie konstytucji przez organy administracji publicznej, "Przegląd Legislacyjny" 2015, nr 4
Roszkiewicz J., Bezpośrednie stosowanie konstytucji przez organy administracji publicznej, "Przegląd Legislacyjny" 2015, nr 4
Roszkiewicz J., Zakaz domniemywania kompetencji i wyjątki od tego zakazu. Studium publicznoprawne, Warszawa 2022
Schmidt-Aßmann E., Ogólne prawo administracyjne jako idea porządku. Założenia i zadania tworzenia systemu prawnoadministracyjnego, Warszawa 2011
Stahl M., (w:) R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), System Prawa Administracyjnego. Tom 5. Prawne formy działania administracji, Warszawa 2013
Stefańska B. J., Komentarz do art. 231, (w:) R. A. Stefański (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2020
Swora M., Niezależne organy administracji, Warszawa 2012
Szewczyk E., Szewczyk M., Generalny akt administracyjny, Warszawa 2014
Szewczyk E., Szewczyk M., W sprawach kończących się wydaniem generalnego aktu administracyjnego, (w:) W. Chróścielewski (red.), System Prawa Administracyjnego Procesowego. Tom II. Część 1. Zakres przedmiotowy i podmiotowy postępowania administracyjnego ogólnego, Warszawa 2018
Trociuk S., Prawa i wolności w stanie epidemii, Warszawa 2021
Uliasz R., Wolność działalności gospodarczej a pandemia COVID-19. Uwagi w kontekście konstytucyjnego zakazu naruszania istoty wolności i praw (art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP), "Przegląd Prawa Konstytucyjnego" 2021, nr 5 https://doi.org/10.15804/ppk.2021.05.13
Uziębło P., Odpowiedzialność organów władzy państwowej i ich członków za niekonstytucyjne ograniczenia praw i wolności jednostki w czasie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, "Przegląd Konstytucyjny" 2021, nr 1
Wojtyczek K., (w:) P. Sarnecki (red.), Prawo konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2014
Wróblewski J., (w:) W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986
Wróblewski J., Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988
Wróblewski J., Wstęp do prawoznawstwa, Łódź 1977
Zoll A., Przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego w świetle Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, (w:) S. Pikulski [et al.] (red.), Iust et lex. Księga jubileuszowa profesora Andrzeja Kabata, Olsztyn 2004
Zubik M., Prawo konstytucyjne współczesnej Polski, Warszawa 2020
Inne artykuły z tego numeru
- Open access
Spis treści / Table of Contents
- Open accessConstitutionEuropean Unionconstitutional rulesprinciple of exclusivity of the actprinciple of non-retroactivity of the law
PRZEPISY DOTYCZĄCE PROBLEMATYKI OPODATKOWANIA W KONSTYTUCJACH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ
- Open accesschallenges to agricultural lawfood securityfood safetysustainable developmentclimate protection
WYZWANIA PRAWA ROLNEGO. KILKA REFLEKSJI
Podobne publikacje
- Open access
Spis treści / Table of Contents
- Open accessConstitutionEuropean Unionconstitutional rulesprinciple of exclusivity of the actprinciple of non-retroactivity of the law
PRZEPISY DOTYCZĄCE PROBLEMATYKI OPODATKOWANIA W KONSTYTUCJACH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH UNII EUROPEJSKIEJ
- Open accesschallenges to agricultural lawfood securityfood safetysustainable developmentclimate protection
WYZWANIA PRAWA ROLNEGO. KILKA REFLEKSJI