THE IMPACT OF SELECTED NEUROPSYCHOLOGICAL BRAIN DYSFUNCTIONS ON THE CRIMINAL RESPONSIBILITY OF THE PERPETRATOR
2023, 100, Numer 1
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
Knowledge of clinical neuropsychology is of great importance in determining the possibility of holding the perpetrator criminally responsible and determining the scope of that responsibility. In the case of head injuries, the age of the brain, neurobiological and functional plasticity, brain resources, types and depth of dysfunction, as well as the assessment of the effects of current and planned therapy are important when assessing effects of determining responsibility. Findings in the field of clinical neuropsychology may be helpful especially in determining the subjective side (intention) of the perpetrator of the prohibited act, but above all – sanity (capacity). One of the grounds for declaring lack of criminal responsibility is “another disturbance of mental functions” (Article 31(1) Polish Criminal Code (CrC), which may include many neuropsychological conditions, such as frontal lobe syndromes, temporal lobe syndromes, frontotemporal disorders, temporal lobe epilepsy, limbic thalamus disorder, or cerebellar cognitive-affective syndrome. They cause cognitive or emotional deficits that may result in abolishing or limiting to a large extent the ability to recognize the meaning of an act or to control one’s own behavior. Certain neuropsychological findings may be important in determining that an act was committed under the influence of error, for example, in the case of agnosia – that is, the inability to recognize or interpret stimuli regardless of the channel. This text will mainly present selected neuropsychological deficits and their impact on the criminal responsibility of the perpetrator in the context of Article 31 Polish Criminal Code.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Bafia J., Mioduski K., Siewierski M., Kodeks karny. Komentarz, Warsaw 1987
Bilikiewicz A., Zaburzenia osobowości, (in:) A. Bilikiewicz, J. Landowski, P. Radziwiłłowicz, Psychiatria. Repetytorium, Warsaw 2006
Blum K., Braverman E.R., Wu S., Cull J.G., Chen T.J.H., Gill J., Wood R., Eisenberg A., Sherman M., Davis K.R., Matthews D., Fischer L., Schnautz N., Walsh W., Pontius A.A., Zedar M., Kaats G., Comings D.E., Association of Polymorphisms of Dopamine D2 Receptor (DRD2), and Dopamine Transporter (DAT1) Genes with Schizoid/Avoidant Behaviors (SAB), 'Molecular Psychiatry' 1997, No. 2 https://doi.org/10.1038/sj.mp.4000261
Buchała K., Zoll A., Kodeks karny. Część ogólna, vol. 1, Komentarz do art. 1-116 Kodeksu karnego, Kraków 1998
Budyn-Kulik M., Zuchwałość w ujęciu psychologicznym, (in:) M. Mozgawa (ed.), Kradzież szczególnie zuchwała, Warsaw 2023
Budyn-Kulik M., Umyślność w prawie karnym i psychologii. Teoria i praktyka sądowa, Warsaw 2015
Budyn-Kulik M., Głos w dyskusji, (in:) M. Mozgawa, K. Dudka (eds), Kodeks karny i kodeks postępowania karnego po 10 latach obowiązywania. Ocena i perspektywy zmian, Nałęczów 22- 24 czerwca 2008, Warsaw 2009
Cieślak M., Spett K., Szymusik A., Wolter W., Psychiatria w procesie karnym, Warsaw 1991
Daszkiewicz K., Poczytalność zmniejszona - kontrowersje i postulaty, (in:) R. Rutkowski, Z. Majchrzyk (eds), Materiały VII Krajowej Konferencji Sekcji Psychiatrii Sądowej PTP pt. "Teoria i praktyka oceny poczytalności". Cedzyna 9-11.06.1988, Warsaw 1988
Gierowski J.K., Rola biegłego psychologa w opiniowaniu o poczytalności. Problemy diagnostyczne i kompetencyjne, (in:) J.K. Gierowski, A. Szymusik (eds), Postępowanie karne i cywilne wobec osób zaburzonych psychicznie. Wybrane zagadnienia z psychiatrii, psychologii i seksuologii sądowej, Kraków 1996
Gierowski J.K., Niepoczytalność i poczytalność zmniejszona w świetle współczesnej psychologii, (in:) R. Rutkowski, Z. Majchrzyk (eds), Materiały VII Krajowej Konferencji Sekcji Psychiatrii Sądowej PTP pt. "Teoria i praktyka oceny poczytalności". Cedzyna 9-11.06.1988, Warsaw 1988
Glenn A.L., Raine A., The Neurobiology of Psychopathy, 'Psychiatric Clinics of North America' 2008, No. 31 https://doi.org/10.1016/j.psc.2008.03.004
Golonka A., Niepoczytalność i poczytalność ograniczona, Warsaw 2013
Górniok O., Hoc S., Kalitowski M., Przyjemski S.M., Sienkiewicz Z., Szumski J., Tyszkiewicz L., Wąsek A., Kodeks karny, vol. 1, Komentarz do artykułów 1-116, Gdańsk 2005
Grochmal-Bach B., Pąchalska M., Tożsamość człowieka a teoria mikrogenetyczna, Kraków 2004
Grześkowiak A., Wiak K. (eds), Kodeks karny. Komentarz, Warsaw 2021
Hebb O.D., Podręcznik psychologii, Warsaw 1973
James R., R. Blair, Psychopathy: Cognitive and Neural Dysfunction, 'Dialogues in Clinical Neuroscience' 2013, Vol 15, No. 2 https://doi.org/10.31887/DCNS.2013.15.2/rblair
Jodzio K., Neuropsychologia intencjonalnego działania. Koncepcje funkcji wykonawczych, Warsaw 2008
Kaczmarek B.L.J., Mózg aspołeczny, (in:) B.L.J. Kaczmarek (ed.), Neuropsychologiczne uwarunkowania kontroli zachowania u dorosłych sprawców przestępstw, Lublin 2009
Kaczmarek B.L.J., Mózg, język, zachowanie, Lublin 1994
Kaczmarek B.L.J., Płaty czołowe a język i zachowanie człowieka, Wrocław 1986
Kądzielawa D., Zaburzenia językowe po urazach czaszkowo- mózgowych, (in:) A. Herzyk, B. Daniluk, M. Pąchalska, B.D. McQuinn (eds), Neuropsychologiczne konsekwencje urazów głowy. Jakość życia pacjentów, Lublin 2003
Kile S.J., W.G. Ellis, J.M. Olichney, S. Farias, C. DeCarli, Alzheimer Abnormalities of the Amygdala with Kluver-Bucy Syndrome Symptoms, 'Archives of Neurology' 2009, Vol. 66(1) https://doi.org/10.1001/archneurol.2008.517
Krakowiak D., Psychopatia, socjopatia i charakteropatia a odpowiedzialność karna, 'Prokuratura i Prawo' 2019, No. 3
Kwiatkowski S., Starowicz A., Milczarek O., Kułaga A., Pourazowy zespół Klüvera-Bucy'ego - opis i porównanie dwóch przypadków klinicznych, 'Psychiatria Polska' 2010, Vol. XLIV(3)
Lebrun Y., Luria's Notion of "(Frontal) Dynamic Aphasia", 'Aphasiology' 1995, Vol. 9(2) https://doi.org/10.1080/02687039508248704
Ledwoch B., Aplikacyjny charakter neuropsychologii na gruncie prawa, (in:) E. Habzda‑Siwek, J. Kabzińska (eds), Psychologia i prawo. Między teorią a praktyką, Gdańsk 2014
Ledwoch B., Ewolucja pojęć i poglądów w neuropsychologii oraz ich przydatność w neuropsychologii sądowej, (in:) B. Gulla, I. Niewiadomska, M. Wysocka- Pleczyk (eds), Białe plamy w psychologii sądowej, Kraków 2010
Ledwoch B., Aplikacja badań neuropsychologicznych w prawie karnym, (in:) B. Kaczmarek (ed.), Neuropsychologiczne uwarunkowania kontroli zachowania dorosłych sprawców przestępstw, Lublin 2009
Ledwoch B., Utrata więzi z własnym doświadczeniem- przypadek depresji pourazowej w kontekście neuropsychologiczno- sądowym, (in:) S. Steuden (ed.), Psychospołeczne konteksty doświadczenia straty, Lublin 2009
Ledwoch B., Osobowość eksplozywna a zaburzenia tożsamości- aspekty neuropsychologiczno- sądowe, (in:) M. Pąchalska (ed.), Tożsamość w ujęciu interdyscyplinarnym, Kraków 2007
Leszczyński J., Niepoczytalność sprawców przestępstw oraz czynów zabronionych i jej kryminologiczne konsekwencje, 'Przegląd Policyjny' 1995, No. 1
Malinowski A., Podstawowe zagadnienia w orzecznictwie sądowo-psychiatrycznym. Kompendium dla lekarzy i prawników, Warsaw 1961
Malloy S.E., M.L. DeNatale, Online Critical Thinking: a Case Study Analysis, 'Nurse Educator' 2001, Vol. 26(4) https://doi.org/10.1097/00006223-200107000-00017
Miller L., Counselling Crime Victims, New York 2008
Mozgawa M. (ed.), Kodeks karny. Komentarz, Warsaw 2021
Mozgawa M. (ed.), Prawo karne materialne, Warsaw 2020
Paprzycki L.K. (ed.), System Prawa Karnego, vol. 4, Nauka o przestępstwie, wyłączenie i ograniczenie odpowiedzialności, Warsaw 2016
Paprzycki L.K. (ed.), System Prawa Karnego, vol. 7, Środki zabezpieczające, Warsaw 2015
Pastwa-Wojciechowska B., Naruszenie norm prawnych w psychopatii. Analiza kryminologiczno-psychologiczna, Gdańsk 2004
Pąchalska M., Neuropsychologia kliniczna. Urazy mózgu, vol. 1, vol. 2, Warsaw 2007
Peiper L., Komentarz do kodeksu karnego, Kraków 1936
Pietrzyk A., Psychologiczne kryteria niepoczytalności i poczytalności zmniejszonej. Refleksje biegłego psychologa dla prawników, 'Palestra' 1993, No. 12
Pionkowski J., Poczytalność zmniejszona, 'Zdrowie Psychiczne' 1970, No. 3-4
Przesławski T., Psychika, czyn, wina, Warsaw 2008
Rosenhan D.L., Seligman M.E.P., Psychopatologia, vol. 1, Warsaw 1994
Rutkowski R., Kontrowersje w sprawie odpowiedzialności karnej osób z zaburzeniami psychicznymi, (in:) R. Rutkowski, Z. Majchrzyk (ed.), Materiały VII Krajowej Konferencji Sekcji Psychiatrii Sądowej PTP pt. "Teoria i praktyka oceny poczytalności". Cedzyna 9-11.06.1988, Warsaw 1988
Searle J.R., Umysł. Krótkie wprowadzenie, Poznań 2010
Stern Y., What is Cognitive Reserve? Theory and Research Application of the Reserve Concept, 'Journal of the International Neuropsychological Society' 2002, No. 8(3) https://doi.org/10.1017/S1355617702813248
Szymusik A., Dyskusyjne problemy orzecznictwa psychiatryczno-psychologicznego w stanach afektywnych, (in:) Z. Majchrzyk, T. Gordon, E. Milewska (eds), Materiały IX Krajowej Konferencji Sekcji Psychiatrii PTP pt. "Stany afektywne w opiniowaniu sądowo-psychiatrycznym", Warsaw 1992
Tarnawski M., Niepoczytalność i poczytalność zmniejszona - de lege lata i de lege ferenda, (in:) R. Rutkowski, Z. Majchrzyk (eds), Materiały VII Krajowej Konferencji Sekcji Psychiatrii Sądowej PTP pt. "Teoria i praktyka oceny poczytalności". Cedzyna 9-11.06.1988, Warsaw 1988
Tomaszewski T., Świadomość, (in:) T. Tomaszewski (ed.), Psychologia, Warsaw 1977
Walsh K., Darby D., Neuropsychologia kliniczna, Sopot 2014
Wierzchoń M., Granice świadomości, Kraków 2013
Wróbel W., A. Zoll (eds), Kodeks karny. Część ogólna, vol. 1, part 1, Komentarz do art. 1-52, Warsaw 2016
Yang Y., A. Raine, Functional Neuroanatomy of Psychopathy, 'Psychiatry' 2008, Vol. 7(8) https://doi.org/10.1016/j.mppsy.2008.01.001
Zagrodzka J., Mechanizm emocji i zaburzeń afektywnych w świetle badań neurobiologicznych, (in:) A. Herzyk, A. Borkowska (eds), Neuropsychologia emocji, Lublin 2002